توضیحات
خلاصه کتاب تائو ت چینگ؛ فلسفه ای برای زندگی بدون اجبار
مقدمه
بیشتر کتاب های فلسفی تلاش می کنند به ما بگویند چگونه فکر کنیم، چگونه تصمیم بگیریم و چگونه زندگی کنیم. اما کتاب تائو ت چینگ مسیر متفاوتی را انتخاب می کند. این کتاب به جای اینکه مجموعه ای از دستورالعمل ها باشد، ذهن انسان را دعوت می کند تا از تلاش بی وقفه برای کنترل همه چیز فاصله بگیرد و با جریان طبیعی جهان هماهنگ شود.
تائو ت چینگ از قدیمی ترین و تاثیرگذارترین آثار فلسفی جهان است. این کتاب بیش از 2500 سال پیش در چین نوشته شد و پایه های اصلی فلسفه و آیین تائوئیسم را شکل داد. با وجود اینکه متن آن تنها حدود پنج هزار واژه دارد، قرن هاست که اندیشمندان، نویسندگان، رهبران، هنرمندان و حتی کارآفرینان از آموزه های آن الهام می گیرند.
شاید مهم ترین ویژگی این کتاب این باشد که هیچ پاسخ قطعی به سوالات زندگی نمی دهد. بلکه سعی می کند زاویه دید انسان را تغییر دهد. در دنیایی که همه به دنبال سرعت، رقابت، موفقیت و اثبات خود هستند، تائو ت چینگ از سکوت، سادگی، فروتنی و رها کردن صحبت می کند.
لائو تسه که بود؟
لائو تسه یا “استاد پیر” شخصیتی افسانه ای و در عین حال تاریخی در فرهنگ چین است. گفته می شود او حدود قرن ششم پیش از میلاد زندگی می کرده و هم زمان با کنفوسیوس بوده است، هرچند تاریخ دقیق زندگی او هنوز محل بحث پژوهشگران است.
طبق روایت مشهور، لائو تسه سال ها به عنوان نگهبان آرشیو سلطنتی حکومت ژو فعالیت می کرد. او پس از مشاهده فساد، جنگ ها و طمع انسان ها تصمیم گرفت تمدن را ترک کند و به سمت غرب چین سفر کند.
وقتی به مرز کشور رسید، نگهبان مرز که از خرد او آگاه بود از وی درخواست کرد قبل از رفتن، دانسته هایش را روی کاغذ بنویسد. نتیجه این درخواست کتابی شد که امروز آن را با نام تائو ت چینگ می شناسیم.
بعد از نوشتن کتاب، گفته می شود لائو تسه ناپدید شد و دیگر هیچ کس او را ندید.
صرف نظر از اینکه این داستان تا چه اندازه واقعی باشد، اندیشه های او تا امروز زنده مانده است.
فلسفه تائو چیست؟
واژه “تائو” را معمولا به معنی “راه” ترجمه می کنند، اما این ترجمه کامل نیست.
تائو را نمی توان تنها یک مسیر یا قانون دانست. تائو همان جریان طبیعی هستی است. همان نظمی که بدون دخالت انسان در جهان وجود دارد.
درخت برای رشد کردن تلاش نمی کند؛ رشد می کند.
رودخانه برای رسیدن به دریا نمی جنگد؛ فقط جریان دارد.
خورشید برای طلوع کردن برنامه ریزی نمی کند؛ طلوع می کند.
از نگاه لائو تسه، انسان تنها موجودی است که مدام با جریان طبیعی جهان مبارزه می کند. او می خواهد همه چیز را کنترل کند، آینده را پیش بینی کند، دیگران را تغییر دهد و حتی طبیعت را مجبور به اطاعت از خواسته هایش کند.
همین مقاومت، منبع اصلی رنج انسان است.
مفهوم وو وی؛ انجام دادن بدون زور
یکی از مهم ترین مفاهیم کتاب، اصل وو وی است.
وو وی را معمولا “بی عملی” ترجمه می کنند، اما این ترجمه اشتباه است.
منظور لائو تسه تنبلی یا دست روی دست گذاشتن نیست.
وو وی یعنی عمل کردن بدون اجبار.
مثل یک شناگر حرفه ای که با موج ها مبارزه نمی کند بلکه از نیروی آنها استفاده می کند.
مثل نوازنده ای که بعد از سال ها تمرین، دیگر به نت ها فکر نمی کند و موسیقی از وجودش جاری می شود.
انسان خردمند از نگاه لائو تسه، کسی نیست که بیشتر تلاش می کند؛ بلکه کسی است که بهتر با شرایط هماهنگ می شود.
قدرت واقعی در نرمی است
یکی از معروف ترین مثال های کتاب درباره آب است.
آب نرم ترین عنصر طبیعت است اما در بلندمدت می تواند سخت ترین سنگ ها را فرسایش دهد.
آب با هیچ چیز نمی جنگد.
همیشه پایین ترین نقطه را انتخاب می کند.
انعطاف پذیر است.
شکل هر ظرفی را می گیرد.
اما هیچ چیز نمی تواند جلوی حرکت آن را برای همیشه بگیرد.
به همین دلیل لائو تسه آب را نماد انسان کامل می داند.
او معتقد است بسیاری از مشکلات زندگی از تلاش ما برای سخت بودن، برنده بودن و غالب شدن بر دیگران به وجود می آید.
سادگی، بزرگ ترین ثروت
در نگاه تائو، انسان هرچه بیشتر به دنبال جمع کردن دارایی، شهرت و قدرت باشد، آرامش کمتری خواهد داشت.
لائو تسه بارها از ساده زیستن دفاع می کند.
سادگی به معنی فقر نیست.
بلکه یعنی اسیر خواسته های بی پایان نشدن.
کسی که همیشه احساس کمبود می کند، حتی اگر ثروتمندترین فرد دنیا باشد، فقیر است.
اما کسی که از داشته هایش رضایت دارد، ثروتمند است.
فروتنی؛ ویژگی انسان دانا
در فرهنگ های مختلف معمولا قدرت با خودنمایی همراه است.
اما در فلسفه تائو دقیقا برعکس است.
لائو تسه می گوید بهترین رهبر کسی است که مردم حتی متوجه رهبری او نشوند.
بهترین انسان کسی است که نیاز ندارد دائما خود را ثابت کند.
کسی که واقعا دانشمند است، کمتر ادعای دانایی می کند.
کسی که واقعا قدرتمند است، کمتر از قدرتش حرف می زند.
فروتنی از دید او نشانه ضعف نیست؛ نشانه امنیت درونی است.
رها کردن کنترل
بخش بزرگی از اضطراب های انسان از تلاش برای کنترل چیزهایی ناشی می شود که اساسا خارج از کنترل او هستند.
نظر دیگران.
آینده.
گذشته.
اتفاقات غیرمنتظره.
لائو تسه پیشنهاد می کند انرژی خود را صرف چیزی کنیم که واقعا در اختیار ماست؛ یعنی واکنش خودمان.
وقتی انسان دست از کنترل وسواس گونه جهان برمی دارد، ذهن آرام تر می شود.
سکوت، سرچشمه خرد
تائو ت چینگ بارها از سکوت صحبت می کند.
نه فقط سکوت زبان، بلکه سکوت ذهن.
امروزه ذهن بسیاری از انسان ها دائما در حال فکر کردن، مقایسه کردن، نگرانی و قضاوت است.
از نگاه لائو تسه، حقیقت زمانی آشکار می شود که این سر و صدای ذهنی کمتر شود.
به همین دلیل مدیتیشن و مراقبه بعدها جایگاه مهمی در سنت های تائویی پیدا کردند.
طبیعت، بهترین معلم
لائو تسه بارها انسان را به مشاهده طبیعت دعوت می کند.
درختان عجله نمی کنند.
فصل ها با هم رقابت ندارند.
گل ها خودشان را با گل های دیگر مقایسه نمی کنند.
هر موجودی مسیر طبیعی خودش را طی می کند.
او معتقد است اگر انسان نیز مانند طبیعت زندگی کند، بخش بزرگی از رنج هایش از بین می رود.
نگاه تائو به موفقیت
در دنیای امروز موفقیت معمولا با پول، مقام یا شهرت سنجیده می شود.
اما تائو تعریف دیگری دارد.
موفق کسی است که آرامش دارد.
موفق کسی است که خودش را می شناسد.
موفق کسی است که اسیر تایید دیگران نیست.
لائو تسه جمله معروفی دارد:
“کسی که دیگران را بشناسد داناست؛ کسی که خودش را بشناسد خردمند است.”
رابطه انسان با دیگران
از دیدگاه تائو، بسیاری از اختلافات از خودخواهی و اصرار بر درست بودن به وجود می آیند.
گاهی عقب نشینی، سکوت یا کوتاه آمدن نشانه شکست نیست.
بلکه نشانه بلوغ است.
انسان دانا به جای پیروز شدن در هر بحث، ترجیح می دهد آرامش را حفظ کند.
چرا تائو ت چینگ هنوز محبوب است؟
با وجود گذشت بیش از دو هزار سال، مشکلات انسان چندان تغییر نکرده اند.
اضطراب.
ترس از آینده.
رقابت.
خشم.
نیاز به تایید دیگران.
وابستگی به موفقیت.
به همین دلیل آموزه های این کتاب همچنان برای انسان مدرن قابل استفاده هستند.
بسیاری از مدیران، روان شناسان، مربیان توسعه فردی و هنرمندان از مفاهیم تائو برای تصمیم گیری، مدیریت استرس و افزایش کیفیت زندگی استفاده می کنند.
مهم ترین پیام های کتاب
اگر بخواهیم کل کتاب را در چند جمله خلاصه کنیم، پیام های اصلی آن این ها هستند:
- با جریان زندگی بجنگ، نه؛ با آن هماهنگ شو.
- همیشه لازم نیست سخت ترین راه را انتخاب کنی.
- قدرت واقعی در انعطاف است.
- سادگی آرامش می آورد.
- فروتنی نشانه بلوغ است.
- طبیعت بهترین معلم زندگی است.
- هرچه کمتر بخواهی همه چیز را کنترل کنی، آزادی بیشتری احساس خواهی کرد.
- آرامش از درون آغاز می شود، نه از شرایط بیرونی.
جمع بندی
تائو ت چینگ کتابی نیست که فقط یک بار خوانده شود. بسیاری از خوانندگان پس از هر بار مطالعه، برداشت متفاوتی از آن پیدا می کنند. دلیلش این است که این اثر بیشتر از آنکه بخواهد اطلاعات جدیدی به خواننده بدهد، نگاه او را نسبت به زندگی تغییر می دهد.
لائو تسه تلاش نمی کند ثابت کند که انسان باید به موفقیت پشت کند یا از دنیا فاصله بگیرد. او تنها یادآوری می کند که میان تلاش و اجبار، میان قدرت و خشونت، میان سادگی و فقر، و میان سکوت و انفعال تفاوت بزرگی وجود دارد.
شاید مهم ترین درس این کتاب این باشد که زندگی همیشه نیازمند جنگیدن نیست. گاهی رشد واقعی زمانی اتفاق می افتد که انسان دست از مقاومت بیهوده بردارد، با طبیعت هماهنگ شود و اجازه دهد مسیر زندگی همان طور که باید، جریان پیدا کند.
به همین دلیل است که تائو ت چینگ، با وجود کوتاه بودن، هنوز یکی از عمیق ترین و تاثیرگذارترین کتاب های فلسفی جهان به شمار می رود؛ کتابی که هر بار خواندنش می تواند معنای تازه ای برای زندگی آشکار کند.
دیدگاهها
هیچ دیدگاهی برای این محصول نوشته نشده است.